Schimmel in woningen is een groot probleem. Uit recente cijfers van het CBS blijkt dat in 2024 één op de vijf huishoudens last had van vocht of schimmel in huis. Eerder schreef onze collega Mildred Brun over Awaab Ishak, die jarenlang blootgesteld werd aan schimmels. Zijn situatie maakt pijnlijk duidelijk dat schimmels ernstige gezondheidsrisico’s met zich brengen, met name voor kinderen. Het roept de vraag op welke verantwoordelijkheid verhuurders dragen voor de leefomgeving van hun huurders. In deze blog staan wij stil bij de manier waarop schimmel in je woning terecht komt en de mogelijke gezondheidsschade. Vervolgens beschrijven we welke juridische stappen mogelijk zijn om het probleem op te lossen. Hoe ontstaat schimmel in huis? Schimmels groeien op vochtige plaatsen omdat water noodzakelijk is voor de stofwisseling, werking van enzymen en stevigheid. Schimmelgroei is dus gekoppeld aan vochtbeschikbaarheid, uitgedrukt als relatieve luchtvochtigheid (RV) en lokale vochtconditie van het oppervlak. In het algemeen geldt dat een luchtvochtigheid van meer dan 70% voorwaardelijk is voor schimmelgroei. Schimmels kunnen in huis groeien op materialen die zowel vocht vasthouden als organisch materiaal bevatten. Denk aan plaatsen waar te veel vocht aanwezig is gedurende langere tijd, bijvoorbeeld door condensatie, lekkage of onvoldoende ventilatie. Poreuze, organische bouwmaterialen zoals hout, gips, papier, karton en textiel vormen het grootste risico, maar door vervuiling met stof, vet en huidcellen is ook groei op materialen als beton, steen, pleisterwerk, verf, kunststof en kitmateriaal mogelijk. Schimmels groeien niet zozeer op het materiaal, maar dankzij het materiaal in combinatie met vocht en vervuiling. Elk oppervlak dat langdurig vochtig is en een voedingsbron biedt, kan in huis schimmelgroei vertonen. Hoe word je blootgesteld aan schimmel? Producten van schimmels, zoals sporen, stukjes van schimmeldraden en vluchtige stoffen die worden uitgestoten, komen in de lucht terecht. Dit komt door luchtstromen, temperatuurverschillen of beweging, bijvoorbeeld tijdens het schoonmaken. Via deze zwevende deeltjes in de lucht komen mensen ermee in aanraking. Waarom zijn schimmels zo gevaarlijk? Omdat mensen zwevende deeltjes inademen, vormen schimmels vooral een gevaar voor de luchtwegen en longen. Afhankelijk van de grootte kan de schimmel doordringen tot in de kleine luchtwegen en longblaasjes. Het gevolg daarvan is directe irritatie van het slijmvlies met zwelling, verhoogde slijmproductie en benauwdheid doordat de luchtwegen nauwer worden (bronchoconstrictie). Bepaalde giftige stoffen van schimmels kunnen het slijmvlies zelfs rechtstreeks beschadigen. De meeste gezondheidsklachten ontstaan doordat het immuunsysteem op deze stoffen reageert. Veel voorkomende gevolgen zijn het ontstaan of verergeren van allergisch astma, chronische klachten aan de luchtwegen (bronchitis of COPD) en een allergische neusontsteking (“schimmelneus”). In zeldzame gevallen raken de longblaasjes chronisch ontstoken (hypersensitivity pneumonitis), wat kan leiden tot blijvende longschade doordat littekenweefsel in de longen ontstaat. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat blootstelling aan vochtproblemen en schimmel in woningen samenhangt met een grotere kans op klachten aan de luchtwegen. Dit geldt vooral voor kinderen, maar ook voor volwassenen. In sommige studies werd gevonden dat mensen die in vochtige of schimmelrijke gebouwen wonen tot wel 75% meer kans hebben op klachten aan de luchtwegen en astma-gerelateerde problemen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft in 2009 geadviseerd over de gevaren van schimmels. Volgens de WHO vormt schimmelgroei in huizen een aantoonbare risicofactor voor luchtwegaandoeningen, reden waarom preventieve maatregelen worden geadviseerd om vochtproblemen en schimmelvorming te voorkomen. Uit bepaalde